Byliny
W Arboretum prezentowane są kolekcje roślin wieloletnich - bylin. Na uwagę zasługują kolekcje roślin ozdobnych m.in. liliowce, które są cennymi bylinami ogrodowymi, posiadają dekoracyjne różnobarwne kwiaty i charakteryzują się długim okresem kwitnienia. W kolekcji roślin bylinowych prezentowane są rośliny należące do rodziny irysowatych (kosaćcowatych). Różne odmiany kosaćców odznaczają się zróżnicowaniem w kształcie i barwie kwiatów, kwitną od wczesnej wiosny do połowy lata.
Kolekcja irysów
Ciekawą kolekcją są także dalie zwane georginiami. Kolekcja składa się zarówno z wysokich jak i z karłowatych odmian o różnych typach kwiatów. Dalie kwitną późnym latem i jesienią. Liczne gatunki dalii w stanie naturalnym znali i uprawiali w Meksyku Aztekowie nazywając je Cocoxohitl, a przed nimi Toltekowie i inne plemiona. Dalie o czerwonych, pojedynczych kwiatostanach odnaleźć można w starej azteckiej sztuce malarskiej. Bogactwo uprawianych przez Azteków roślin, m.in. dalii podziwiać mogli Hiszpanie, gdy dotarli do azteckiej stolicy Tenochtiltan. W 1789 r. pierwsze karpy korzeniowe dalii sprowadzono do Hiszpanii do ogrodów klasztornych w Eskurialu. Naczelny ogrodnik klasztorny nadał sprowadzonym roślinom nazwę rodzajową Dahlia na cześć szwedzkiego botanika A. Dahla. Początkowo głównie zainteresowano się karpami dalii, sądzono, że będą one w stanie zastąpić ziemniaki. Pierwsza dalia sprowadzono do Hiszpanii była przypuszczalnie dalią szkarłatną - Dahlia cocconea, o intensywnie szkarłatnoczerwonym pojedynczym kwiatostanie. Następnie dalie sprowadzono do Francji, gdzie rozmnażała je w ogrodach królewskich m.in. małżonka Napoleona. Do Niemiec dalie z meksykańskiej podróży w 1803 roku przywiózł przyrodnik A. Humboldt. W 1808 roku w Berlinie wyhodowano pierwszą dalię pełnokwiatową. W tym samym czasie dalie przywieziono z Hiszpanii do Londynu. W Anglii po raz pierwszy pojawiała się nowa nazwa dla dalii - georginia. W latach1830-1840 gatunek zrobił w Europie oszałamiającą karierę. Powstały liczne towarzystwa miłośników dalii i nowe ich odmiany. Niekiedy za jedną bulwę rośliny otrzymać można było diament. W Stanach Zjednoczonych dalie pojawiły się na początku XIX wieku, były przewożone bezpośrednio z Meksyku. Obecnie dalie są uprawiane na wszystkich kontynentach w wielu różnych odmianach począwszy od kwiatostanów o średnicy powyżej 30 cm do miniaturowych 2-3 cm. Wysokość jest zróżnicowana od gigantycznych 2 m do karłowatych 20 cm, a różnorodność i zmienność form dalii jest ogromna. Obecnie dla wszystkich form uprawnych używa się jedną nazwę variabilis, czyli zmienna. Dahlia variabilis liczy ponad 20 000 odmian uszeregowanych w zależności od budowy i wielkości kwiatostanów - tzn. kwiatów języczkowych i rurkowych. Wyróżniono 10 grup dalii: pojedyncze zwykłe; anemonowe; kołnierzykowe; peoniowe; dekoracyjne; kuliste; pomponowe; kaktusowe; półkaktusowe i inne, m.in. storczykowe.
W Polsce w latach 80-tych dalie były bardzo popularnymi roślinami. Sadzono je zarówno w wiejskich zagrodach, jak też małomiasteczkowych zaułkach, miejskich ogródkach działkowych i parkach. Moda na dalie była różna. Początkowo popularne były dalie o dużych, kolorowych kwiatach. Później sadzono inne odmiany tzw. pomponowe, niższe, obficiej kwitnące o małych kwiatostanach. Moda na odmiany pompowe trwała krótko. Następnie popularne były dalie kaktusowe i półkaktusowe. Hodowcy wówczas podejmowali próby stworzenia dalii uniwersalnej, o wielokierunkowym użytkowaniu. Obecnie dalii z powodu mody na trawniki i iglaki zniknęły z naszych ogródków. Dalie kwitną przez kilka miesięcy od sierpnia do późnej jesieni. Doskonale nadają się kwiaty cięte i na rabaty. Stanowić mogą też źródło pokarmu - spożywane były w Ameryce i nadal ciągle stanowią składnik w żywieniu Indian Tunebo z Kolumbii. W Europie używano niekiedy kwiatów dalii jako dodatku do sałatek. W zależności od upodobań możemy sadzić je jako rośliny pojedyncze, wkomponowane w układy bylinowe czy też w grupach jednoodmianowych. Dalie urzekają nas przede wszystkim dużymi kwiatami. Wśród dalii niektóre odmiany zmieniają barwę kwiatów, np. odmiana 'Broeder Justinius' ma kwiaty żółte, ale te, które wykształcają się przy temperaturze powyżej 22? nabierają czerwonego koloru. W zależności od pogody na tej samej roślinie mogą być kwiaty o różnej barwie. Drzewa i krzewy Dzikie rośliny zielne Porosty, grzyby, glony, mszaki Kolekcja szklarniowa Rośliny rzadkie, zagrożone, ginące i chronione Kolekcja pomologiczna |
